2008 жылдан бастап 2 сәуір Дүниежүзілік аутизм туралы ақпарат тарату күні ретінде аталып өтіледі. Бұл күн адамдарға, ерекше балаларды тәрбиелеп отырған ата-аналарға көмектесу, сондай-ақ олардың өмір сүру деңгейін көтеру қажеттілігін атап өтуге арналған.

Аутизм кеселінің шипасы әлі белгсіз. Қалай пайда болады? Қалай емдеуге болады? Себебі не? Бұл сұрақтардың ешқайсысына жауап жоқ. Сондықтан, бүкіл дүниежүзі аутизмге шалдыққан ерекше балалардың күтімін арттырып, ата-аналарына моральдық-психологиялық көмек берумен ғана шектелуге мәжбүр.

МАҚПАЛ ТОҚАЕВА, ПАВЛОДАР ОБЛЫСЫ ПСИХИКАЛЫҚ ДЕНСАУЛЫҚ ОРТАЛЫҒЫНЫҢ БАЛАЛАР ПСИХИАТОРЫ

Алғашқы белгілерінің ішінде мамандар көзбен байланыстың, жауап ретінде күлімсіреудің және атымен шақырған кезде реакцияның болмауын айтады. Дене қимылын шектеулі қолданылуы, нұсқаулық қимылдың болмауы, сөйлемей алмау, дыбыс шығармауы, балалармен бірлескен ойындарға қызығушылықтың аз болуы. Жалпы агрессия, өз-өзіне деген агрессия аутизмнің басты белгілерінің бірі.

Спикердің айтуынша, аутизм белгілерін балаларда бір жарым жастан бастап анықтауға болады. Сондай-ақ, өңірде аутизм спектрі бұзылған балалардың өсіп жатқандығына да тоқталды. Егер өткен жылдың бірінші тоқсанында 540 бала есепте тұрса, биыл 707 балаға жеткен.

МАҚПАЛ ТОҚАЕВА, ПАВЛОДАР ОБЛЫСЫ ПСИХИКАЛЫҚ ДЕНСАУЛЫҚ ОРТАЛЫҒЫНЫҢ БАЛАЛАР ПСИХИАТОРЫ

Аутизм неғұрлым ерте анықталса, баланың қоғамға бейімделу мүмкіндігі соғұрлым жоғары болады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметі бойынша, бүгінде шамамен 100 баланың біреуінде аутизм белгілері бар. Айта кету керек, балалардың әлеуметтік дағдыларын айтарлықтай жақсартуға болатын дамыту және білім беру бағдарламаларының көмегімен баланың ерешелігін емдеуге болады.

Алғашқы белгілерді «M-CHAT» онлайн-тесті арқылы анықтауға болады. Сілтемені Google арқылы оңай табуға болады. Онлайн тестілеуден 2,5 жасқа дейінгі баланың аутизм қаупін анықтауға болады. Бірақ соңғы, нақты диагнозды балалар психиатры анықтайды. Аутизм спектрі бұзылған балалар үшін 2023 жылы ашылған Жамбыл көшесі, 6 мекенжайында ашық облыстық оңалту орталығы және Луначарский, 28 мекен-жайында орналасқан «Асыл мирас» орталығы жұмыс істейді.

Жанасыл Серікбол