Биыл Павлодар облысында майлы дақылдардың егіс алқабы 31 мың гектарға ұлғаяды. Әсіресе күнбағыс егісі айтарлықтай көбейіп, 497 мың гектарға жетеді. Сонымен қатар зығыр, рапс, қыша және соя дақылдарының егіс көлемі де артады. Бұдан бөлек, қарақұмық егісінің көлемі өсіп, 61 мың гектарды құрайды.
Биыл жалпы егіс алқабы 1 млн 703,2 мың гектарды құрайды. Ауыл шаруашылығын әртараптандыру және өнімділігі жоғары дақылдарға көшу аясында өңірде бидай егісі қысқартылып, майлы дақылдардың егіс көлемі ұлғайтылуда.
Хамза Оразбеков, ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы
Егіншіліктің табысты болуының басты кепілі – агротехнологияларды сақтау. Бізде жерді тынықтыру тәжірибесі құпталады. Қазір фермерлер бұған экономикалық тұрғыдан өздері де келіп жатыр. Себебі тыныққан жер жыл сайын бір дақылды еге берген алқапқа қарағанда әлдеқайда жоғары нәтиже көрсетеді. Ертіс ауданы мен Успен ауданына жұмыс сапарлары барысында жерді пайдаланудың осы тәсілін көрдік. Бұл кезде жерге қыша немесе бұршақ тұқымдас дақылдар сияқты дақылдар егіледі. Олар жиналмай, қайтадан жерге жыртылып сіңіріледі. Соның нәтижесінде топырақтағы қарашірік деңгейі артады.
Спикер «Замандас» шаруа қожалығын мысалға келтіріп, бұл шаруашылықта топырақтағы қарашірік деңгейі артып жатқанын айтты. Сонымен қатар өңірде ауыл шаруашылығын әртараптандыру аясында бидай егісінің көлемі қысқартылып жатыр.
Хамза Оразбеков, ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы
Бүгінде егіс құрылымында бидай алқабы 9 500 гектарға қысқарады. Дегенмен оның жалпы көлемі әлі де жоғары деңгейде қалып отыр, яғни 650 000 гектарды құрайды. Қазіргі таңда ең табысты дақылдардың бірі – күнбағыс. Сонымен қатар рапс секілді басқа да майлы дақылдар да біртіндеп енгізілуде. Жасымық пен зығыр да егілуде. Осындай дақылдар арқылы біз егіс құрылымын біртіндеп әртараптандырып келеміз.
Егіс құрылымында қарақұмық ерекше орын алады. Себебі Қазақстандағы осы дақылдың егіс алқабының шамамен жартысы өңірімізге тиесілі.
Хамза Оразбеков, ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы
2022 жылы бізде қарақұмық бағасының күрт өсуі болды. Осыған байланысты мемлекет өндіріс көлемін арттыру және бағаны тұрақтандыру шараларын қабылдап жатыр. Биыл қарақұмық егісі 61 000 гектарды құрайды, бұл 2025 жылмен салыстырғанда 7 000 гектарға артық. Қолдау қалай көрсетіледі? Басым дақылдарды субсидиялау бағдарламасы бар, және сол бағдарламаға енгізілген жалғыз дақыл – қарақұмық.
Ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы сондай-ақ басты пияз бен қант қызылшасының егісіне қатысты жағдайға да тоқталды.
Хамза Оразбеков, ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы
Қазір қант қызылшасы егілмейді, өйткені оны өткізетін нарық жоқ. Осыдан шамамен 8 жыл бұрын қант қызылшасын өсіріп көруге талпыныс жасалған. Дақыл жақсы өсіп, қант мөлшері де жоғары болған. Алайда елдегі төрт қант зауытының барлығы оңтүстікте орналасқандықтан, логистика шығындары фермердің табысын азайтып жібереді. Сондықтан биыл Павлодар облысында қант қызылшасы өсірілмейді. Ал пияз егісі өңірдің егіс құрылымында бар. Черноярка ауылында жыл сайын сары және қызыл пияз өсіріледі. Вегетациялық мерзімге сай келетін, дәмдік қасиеті жақсы сұрыптар таңдап алынған. Жүргізілген талдау көрсеткендей, қосымша пияз импортынсыз ішкі сұранысты толық қамтамасыз ету мүмкін емес.
Өткен жылғы деректерге сүйенсек, ірі астық өндіретін өңірлерде егіс алқаптарының шамамен 70 пайызы құрғақшылық қаупінен сақтандырылған. Қалған шаруашылықтар болса, тәуекелге барып, табысын ауа райы жағдайына тәуелді күйінде қалдырған. Сонымен қатар мемлекеттен өтемақы тек төтенше жағдай режимі ресми түрде жарияланғанда ғана берілетінін ескерген жөн.
Жұлдыз Қабылденова